DOLAR

33,0413$% 0.65

EURO

36,0249% 0.4

STERLİN

42,9931£% 1.08

GRAM ALTIN

2.559,20%0,41

ONS

2.411,18%-0,17

BİST100

11.064,85%0,37

İmsak Vakti a 03:38
İstanbul AÇIK 29°
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkâri
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • istanbul
  • izmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
a

10 maddede Türk karikatürünün “babası” Cemil Cem

ad826x90
ad826x90
ad826x90
  1. 1 Diplomat bir karikatürist


    Mehmet Cemil Cem, askeri bir doktor olan İbrahim Cemil Paşa’nın tek oğlu olarak 1882 yılında İstanbul’da doğdu. 1899’da Vefa İdadisi’nden mezun olduktan sonra, İstanbul’da hukuk eğitimi aldı. Hariciye Nezareti’nde göreve başladı. 1903’te Nice ve Toulon Başkonsolosluğu yardımcılığına atandı. 

    ad826x90
  2. 2 Paris'te elçilik katibi


    Ardından da o sırada Paris büyükelçisi olan sanat düşkünü Münir Paşa tarafından Paris elçilik katipliği görevine getirildi. Bu sırada Paris’te Siyasal Bilgiler Okulu’nun derslerini izledi. Çocukluğundan beri resme ilgi duyduğundan Paris’te birçok ressamla tanıştı. Bu dönemde yalnızca kendisi ve dostları için çizdiği karikatürler ilgi gördü. Cemil Cem daha sonra Viyana ve Roma büyükelçiliklerinde de görev yaptı.

  3. 3 Sert ve muhalif bir çizer


    II. Meşrutiyet’in ilanı sonrasında (1908), İstanbul’da yayımlanmaya başlayan Kalem dergisine karikatürler gönderdi. Sedat Nuri, A. Rigopoulos, L. Andreas, İon, A. Scarselli gibi dönemin en önemli çizerlerinin buluştuğu bu derginin, özellikle portre ve sert muhalif çizgileriyle yıldız çizerlerinden biri oldu.

  4. 4 Karikatürist olmak için diplomatlığı bıraktı


    Cemil Cem ataması Roma’ya çıktığında izinli olarak İstanbul’a geldi. 1910 yılında yaşamına karikatürcü olarak devam etmek istediği için diplomatik kariyerini bırakarak İstanbul’a yerleşti ve bir karikatürcü olarak basın-yayın dünyasına girdi. Aynı yıl kendi adını taşıyan Cem adlı mizah dergisini çıkarmaya başladı. 

    ad826x90
  5. 5 Adını taşıyan dergiyle Abdülhamit'e sert eleştiriler


     Cemil Cem, Kalem ve Cem dergilerinde yayınlanan karikatürlerinde II. Abdülhamid’i en sert çizgilerle eleştirdiği gibi, II. Meşrutiyet’ten sonra İttihat ve Terakki Partisi ileri gelenleri ve diğer siyasal figürleri de siyasal kimliklerine bakmaksızın yerden yere vurmaktan çekinmedi. Taassup ve köhnemiş kurumlara yönelik çizgileri yüzünden küfür dolu mektuplar aldı, ölümle tehdit edildi. Balkan Savaşı döneminde Makedonya’da yayımlanan ve ajitatif çizgisiyle bilinen Süngü gazetesinin hücumlarına maruz kaldı.

    ad826x90
  6. 6 10 yıl boyunca karikatürden kopuş


    1912’de, Balkan Savaşları’ndaki yenilginin ardından dergiyi kapatarak önce İzmir’e taşındı; kısa bir süre sonra da Avrupa’ya gitti. Yaklaşık on yıl boyunca mizah dünyasında görünmedi. 1922’de, Aydede dergisinin ilk sayısının kapağında bir karikatürü yayınlandı. Sonra tekrar uzun bir sessizlik dönemi başlar. 

  7. 7 Cem dergisini yeniden yayımladı


    Kurtuluş Savaşı sırasında İstanbul’a döndü ve 1921-1925 yılları arasında Sanayi-i Nefise Mektebi’nde (Güzel Sanatlar Akademisi) müdürlük yaptı. 1927’de Orhan Seyfi Orhon ile birlikte Cem’i yeniden yayımlamaya başladı. Ancak Orhon, ilk sayıdan sonra dergiden ve ortaklıktan ayrıldı. Bu dergide Cemil Cem’in yanı sıra Ratip Tahir, İhap Hulusi gibi çizerler de bulunuyordu. 

  8. 8 Karikatürü niye bıraktı?


    Bu dönemde önce vergileri eleştiren, sonra da müstehcen görülen iki karikatürü nedeniyle ayrı ayrı yargılandı; ancak her iki davadan da aklandı. Cem dergisinin son sayısı 2 Mayıs 1929’da yayımlamıştır. Bazı kaynaklar 1928 yılında, Recep Peker’i konu alan bir karikatürü nedeniyle Atatürk’ün kendisini Ankara’ya davet ederek dergisini kapatmasını ve karikatürü bırakmasını istediğini öne sürmekteyken, bazıları da değişen dönemle birlikte Cemil Cem’in yayıncılığıyla ve sanatıyla zamanın gerisinde kaldığını, derginin, dönemin mizah dünyasında çekim merkezine dönüşemediğini ve kapanmak zorunda kaldığını ifade etmektedir.

  9. 9 Evine çekilip resim ve tarım ile uğraştı


    Bir süre İstanbul Belediye Şehir Meclisi üyeliği yaptıktan sonra evine çekilen Cem, zamanını resim yaparak ve tarımla uğraşarak geçirdi. 9 Nisan 1950’de İstanbul Moda’da bugün adını taşıyan sokaktaki evinde kalp yetmezliği sonucu yaşamını yitirdi. Rumelihisar Mezarlığına gömüldü.

    ad826x90

  10. 10 Albümleri


    Cemil Cem’in II. Abdülhamit’in yirmi karikatüründen oluşan Cem (Kalem Yayınları, 1909) ve Turgut Çeviker’in hazırladığı Silah ve Meşale (Adam Yayınları, 1989) adlı albümleri bulunmaktadır.

    Kaynaklar:

    – “Türk Karikatürünün Babası Cemil Cem”, Taha Toros, Tarih ve Toplum, Mayıs 1990, Sayı 77, s.31-32.
    – Cumhuriyet Döneminde Cemil Cem ve Cem Mizah Dergisi,Yasin Kayış, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2018-Bahar, sayı 36, s.89-105.
    – Üstad Cem, (Feridun) Kandemir, Yedigün, 19 Şubat 1936, Sayı 154, s. 19-25.
    – Cemil Cem, Silah ve Meşale, Haz. Turgut Çeviker, Adam Yayınları, İstanbul, Ocak 1989.
    – Gelişim Sürecinde Türk karikatürü 2, Turgut Çeviker, Adam Yayınları, İstanbul, 1986.
    – Cemil Cahit Cem, Ferda Keskin, Birgün, 28 Nisan 2007.
    – İstanbul’un 100 Karikatüristi, Sedat Memiş – İbrahim Yarış, İBB Kültür A.Ş. Yayınları, İstanbul, 2010.
    – Türkiye Karikatür Tarihi, Orhan Koloğlu, Bileşim Yayınları, İstanbul 2005.

    Bu yazı arkadaşımız Kürşat Coşgun'un Karikatürcüler Derneği'nin Web sitesinde yayınlanan araştırmasından alınmıştır. 

Comments

comments

ad826x90
ad826x90
YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.

Sıradaki haber:

Hayata Dair cümleler Servet Gürbüz’den

HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.

Araç çubuğuna atla